Cà phê Mỹ nhạt, cả màu lẫn vị. Một chất nước loãng nâu lờ nhờ, hơi có vị khét, thường pha trong một cái bình thủy tinh to và rót vào những chiếc ly giấy xốp.

Cho thêm hai, thậm chí ba gói đường và nửa ly sữa cũng không làm chất nước ấy ngọt và thơm hơn. Sáng đầu tiên ở Mỹ, ngồi một mình trong vườn khách sạn mọc đầy những bụi cúc kim xanh ngắt, trong bầu khí mùa hè khô ráo với ánh nắng vàng như mật ong. Tôi dùng bữa điểm tâm bằng một chiếc bánh sừng trâu quệt bơ nhỏ và một ly cà phê lớn. Tôi chỉ có cảm giác tôi đang uống một chất nước đắng hơi có vị chua khi nó trôi qua cuống họng. Cùng với mùi hương ngai ngái từ những bông dại cắm thành bình lớn trên bàn, chúng làm mũi tôi nghẹn lại và mắt cay cay. Một cảm giác gần như sự trống vắng lớn dần lên trong lòng.

Thế nên khi bạn bảo, uống cà phê ngon ở một thành phố lạ không có bạn bè cũng trở thành nhạt nhẽo thì tôi tin bạn lắm. Vì chẳng phải chúng ta đã có những buổi sớm tinh sương hoặc trong chiều muộn, ngồi trên ban công với nhau, nhìn ra bầu trời mùa thu đầy mây gió, tay cầm ly cà phê phả nhè nhẹ những làn khói xám, tự nhiên chúng ta thấy lòng ấm áp và vị cà phê đậm đà lên hẳn đó sao. Chẳng phải cùng ngồi trên chuyến xe đêm xuyên qua những rừng thu lạnh giá, ngoảnh lại sau lưng chỉ thấy một màu sương xám rơi rắc vài chiếc lá óng như những vảy vàng và một quầng trăng thu xanh nhạt, nghe Vanessa Williams hát bài tình ca "Đôi khi điều quý giá nhất em muốn tìm kiếm lại là điều em không thể thấy…Đôi khi tuyết rơi vào tháng Sáu. Đôi khi mặt trời quay quanh mặt trăng… Khi em nghĩ rằng cơ hội của chúng ta đã trôi qua…", nhấp một ngụm nhỏ cà phê Mỹ đựng trong ly giấy tự nhiên lại thấy ngọt ngào hơn đó sao.

Hôm nào ở Iowa, khi gió đã bắt đầu rét, những cây mọc bên sông đã bắt đầu nhuộm màu đỏ thắm, tôi trèo lên quán cà phê của tiệm sách Prairie Lights. Đó là một quán cà phê nhỏ thơm mùi bơ, sữa, bánh ngọt, chất đầy sách với những bộ bàn ghế gỗ vàng nhạt có tay cầm nhỏ nhắn. Ánh sáng từ trên trần đổ xuống chỉ vừa đủ để đọc sách, phục vụ nhu cầu cao nhất của khách hàng, đọc sách và uống cà phê. Vì thế không khí trở nên yên tĩnh lạ lùng khi chỉ nghe thấy tiếng giở loạt soạt của những trang sách mỏng, tiếng ho khẽ và tiếng nói chuyện thì thào của đôi bạn trẻ ngồi ở góc phòng. Tôi kêu một ly cà phê Pháp sủi bọt. Những bọt nhỏ thơm phức màu nâu nhạt nổ lách tách quanh thành ly, báo hiệu trước một cảm giác ngọt ngào. Nhưng cuối cùng, nó lại quá ngọt so với khẩu vị của tôi và đương nhiên nó phá vỡ mất một phần vẻ đẹp trang nghiêm của bốn bức tường – sách và sự yên bình trong lòng tôi.

Hôm quay trở lại Virginia, anh chị họ rủ tôi đi uống cà phê trong một quán cà phê "đặc Mỹ", như lời anh chị nói. Hơn bảy năm sống ở Mỹ nhưng đó là lần đầu tiên họ đặt chân vào môt quán như vậy, mặc dù chúng mọc khắp thành phố. Một gian phòng nhỏ lỏng chỏng bàn ghế. Trên bàn đặt một chiếc giỏ nan nhỏ đựng các loại snack trong bao ni lông, có thể ăn thoải mái mà không phải trả tiền. Cửa ra vào lắp kiếng luôn luôn có chữ pull và push, dán chằng chịt những tờ quảng cáo và những hình thú ngộ nghĩnh. Những cô phục vụ mặc váy ngắn dù trời nóng hay lạnh uyển chuyển qua lại giữa các bàn. Chúng tôi ngồi nhâm nhi cà phê sữa nóng giữa tiếng nhạc và tiếng cười nói ồn ào của đám thanh niên. Cứ mỗi ly cà phê vừa vơi đi một nửa là lại có một cô phục vụ tới rót một đợt cà phê mới. Khói từ chiếc bình không nắp đậy phả vào mặt nóng ran. Sau cùng, chúng tôi mua thêm một chiếc bánh kem nhân táo cho cả bốn người. Nhưng sau miếng đầu tiên không ai có ý định dùng tiếp vì vị ngọt khé họng của nó. Kem bắt đầu chảy nhẫn nại trên chiếc dĩa thủy tinh màu xanh, tràn qua lớp vỏ bột vàng óng. Ông anh tôi ngó quanh, bảo: "Nó cũng bình dân thôi nhỉ? Mình cứ nghĩ quán cà phê Mỹ nó phải thế nào chứ?" Tôi hỏi: "Thế anh lên cà phê Skydome chưa? Skydome nằm gần Costco, giữa Virginia và Washington DC, trên tầng thượng của một khách sạn cao tầng. Khách lên đó ngồi, ăn mặc như đi dạ hội hay vào công sở. Thể nào cũng có một cô quản lý to béo, tóc hoe vàng đến tận thắt lưng, dẫn anh đến một chiếc bàn có chân cao bằng sắt kê sát tường. Phía sau lưng anh, phía trước mặt anh, bên phải hay bên trái anh đều là những bức tường kiếng trong suốt".

Đêm ấy sương chỉ bám một lớp mỏng màu lam nhạt lên thành kính nên nhìn ra rất rõ bầu trời thu đen thẳm với vầng trăng thu to tròn lẫn giữa mây. Những vì sao lấp lánh như những đầu đinh gút bằng kim cương ghim thẳng vào da trời. Những cuộn mây xám nhẹ như những cuộn khói trôi lững lờ ngang mặt. Bạn ngồi đối diện tôi và chúng ta như đang trôi đi trong mây, khi quán chậm chạp xoay tròn. Đầu tiên tôi chỉ nhìn thấy bức tường xanh của toà nhà đối diện và một góc bé của Washington DC lấp lánh ánh đèn. Rồi đến toà nhà Quốc Hội, tháp Bút Chì, lầu Năm Góc dần hiện ra, nhờ ánh đèn mà sáng rực lên như những khối thủy tinh trong suốt. Chẳng mấy chốc Washington DC đã biến thành một dải sao dài vắt ngang trời. Lúc ấy đất trời lẫn lộn. Chẳng còn biết sao đã hạ xuống trần hay đèn đã bay lên trời nữa. Mải ngắm cảnh, mải ngắm nhau ( bởi vì trong ánh đèn vàng mờ ảo cho những cặp tình nhân ôm nhau nhảy giữa sàn, chúng ta đẹp lên hơn nhiều lắm), ly cà phê của chúng ta nguội dần. Vị chua của cà phê Mỹ cũng biến đi mất.

Rời khỏi đó mới hơn chín giờ. Bạn tấp vào một siêu thị dọc đường mua cà phê đóng hộp mang nhãn hiệu "Mr Brown" và chạy thẳng ra sân bay Reagan. Trên bãi cỏ ngoài bờ sông đã có vài cặp tình nhân đến ngồi. Mưa thu phả vài giọt mát lạnh vào mặt, vào tóc. Chúng ta đến ngồi trên những cầu gỗ bắc ra sông. Gió thổi làm những thanh gỗ mục đong đưa và cà phê thỉnh thoảng lại trào ra ngoài miệng lon. Cà phê lon có vị thanh nhưng chỉ đơn thuần là nước giải khát. Dưới ánh sáng trăng, dòng sông ánh những gợn vàng, đẹp một cách kiêu kỳ và lộng lẫy. Bạn bảo, ngồi một lát sẽ thấy máy bay bay lên, cảm giác lạ lắm. Nhưng những ngày ấy họ lại đổi đường bay. Chúng ta đã ngồi hết giờ này sang giờ khác, đêm này sang đêm khác mà từng năm phút một chỉ có một chiếc máy bay hạ cánh. Tiếng ầm ì dội trên đầu. Cảm giác như chỉ một vài gang tay nữa, bụng máy bay sẽ chạm thẳng vào đầu. Và gió từ cánh quạt sẽ cuốn chúng ta đi. Bạn bảo, nhìn máy bay chúng ta đang nghĩ gì? Tôi bảo, chúng ta đang nhớ về Việt nam. Tôi thì nghĩ đến chuyến bay về lại nhà. Còn bạn, tôi biết điều bạn đang mơ ước. Phải chi trên một chiếc máy bay nào đó đang hạ cánh, có chở theo người yêu dấu của bạn về đây.

Rồi để nỗi nhớ thêm đầy và đêm mau qua, bạn và tôi quay trở lại quán cà phê Phong Lan ở khu chợ Eden. Tối thứ bảy ở đó đông nghẹt thanh niên Việt và Mexico cũng tóc đen da vàng, thêm một vài cảnh sát Mỹ đứng gác sợ bạo động. Mà chuyện đó thì xảy ra như cơm bữa, bạn bảo sau khi dặn tôi, hễ có tiếng động lạ là phải nằm rạp xuống sàn ngay nhé.

Vào quán Phong Lan không thích uống cà phê hát karaoke thì chạy vào phía sau uống cà phê chơi bi da. Bạn bè cả tuần, có khi cả tháng mới gặp mặt, rủ nhau chơi thâu đêm suốt sáng. Không khí đặc quánh trong khói thuốc và tiếng ồn. Ngồi nhìn những viên bi xanh đỏ chạy qua lại một chút thì chóng mặt. Nhưng cà phê ở đây mùi vị giống hệt cà phê Việt Nam. Trong chiếc ly thủy tinh trong suốt, cà phê nâu óng, hương bay ra ngào ngạt. Nhấp một ngụm, nhắm chặt hai mắt, nghe vị đắng tan dần trên lưỡi thành vị ngọt, lại có bạn vai kề vai, thấy hệt như ngày nào cả bọn kéo xuống Thanh Đa uống cà phê.

Buổi tối ấy cũng đầy trăng sao và mây gió.
Buổi tối ấy cũng đầy tiếng nhạc và tiếng cười.
Buổi tối ấy cũng đầy hơi ấm bạn bè.
Để giờ đây đêm ở Virginia mà lòng tôi nghe như có sóng và gió từ ngoài sông Sài Gòn thổi lại.